وکیل دعاوی ( تخصصی حقوق )

وکیل دعاوی ( تخصصی حقوق )

تعارض قواعد تسلیط و لاضرر در خسارات همسایگی در حقوق ایران و فقه امامیه

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسنده
نادیا ایزدی
کارشناس ارشد حقوق خصوصی دانشگاه پیام نور ایلام، ایلام، ایران
10.22034/vd.2025.729001
چکیده
زندگی شهری امروز بیش از هر زمان دیگری افراد را در کنار هم قرار داده و باعث شده است که مسئله همسایگی، با همه آثار و پیامدهای مثبت و منفی آن، جایگاه ویژه‌ای در روابط حقوقی پیدا کند. آپارتمان‌نشینی، تراکم جمعیت و توسعه صنایع، همگی بسترهایی هستند که احتمال بروز تعارض منافع میان همسایگان را افزایش می‌دهند. در این میان، پرسش اساسی این است که مرز میان آزادی مالک در بهره‌برداری از ملک خود و منع او از وارد ساختن زیان به همسایه کجاست. ماده ۱۳۲ قانون مدنی به روشنی تصرفاتی را که موجب تضرر همسایه باشد ممنوع دانسته، اما در عین حال، قاعده تسلیط همچنان پشتوانه‌ای جدی برای حق مالکیت فردی است. این وضعیت، تعارضی ظاهری میان دو قاعده تسلیط و لاضرر ایجاد می‌کند؛ تعارضی که پاسخ به آن نه تنها در نظریه، بلکه در عمل و رویه قضایی نیز اهمیت دارد. قاعده تسلیط بر اختیار مالک در بهره‌مندی از مال خود تأکید دارد، در حالی که قاعده لاضرر، با نگاهی حمایتی، مانع از آن می‌شود که این اختیار به زیان دیگران تمام شود. پژوهش حاضر با نگاهی تحلیلی به حقوق ایران و فقه امامیه، تلاش می‌کند نشان دهد در مواقع بروز چنین تعارضی کدام قاعده بر دیگری مقدم دانسته می‌شود و مبنای این ترجیح چیست.
 
کلیدواژه‌ها
قاعده لاضرر
قاعده تسلیط
خسارات همسایگی
وکیل دعاوی ( تخصصی حقوق )
دوره 1، شماره ۲، تابستان
تابستان 1404
صفحه 15-32